Η δύναμη των στερεοτύπων

Του Κυριάκου Κολοβού

Δύο φράσεις που προέρχονται από την αρχαιότητα είναι ικανές να μας εισαγάγουν στην έννοια της διάκρισης: «Πας μη Έλλην βάρβαρος» και «Μηδείς αγεωμέτρητος εισίτω μοι τη θύρα». Στην μεν πρώτη η λέξη «barbara», από τα σανσκριτικά, χρησιμοποιήθηκε από τους Έλληνες προκειμένου να προσδιορίσουν το αλλότριο, το παράδοξο. Στη δεύτερη, ο Πλάτωνας προληπτικά ενημέρωνε  τους επισκέπτες της Σχολής του να μην εισέρχονται αν δεν γνωρίζουν γεωμετρία ή τέλος πάντων αν δεν κατέχουν έναν συγκεκριμένο, ορθολογικό τρόπο παραγωγής σκέψης.

Η διάκριση αποτελεί την άνιση μεταχείριση. Αυτή, που σε συνάρτηση με την προκατάληψη, συνιστούν το στερεότυπο:  Την υπεραπλουστευμένη σκέψη και τον ανελαστικό τρόπο συμπεριφοράς  που λειτουργεί  σύμφωνα με μια προηγηθείσα κατηγοριοποίηση. Η κατηγοριοποίηση λειτουργεί στη βάση της ταυτότητας. Ποιοι είμαστε «εμείς» και ποιοι είναι οι άλλοι, οι «έτεροι» οι οποίοι υπό τη δική μας σκοπιά θα συναποτελούν την ετερότητα.  Συναφής ορισμός μπορεί να θεωρηθεί ο εθνοκεντρισμός ο οποίος καθιστά τα μέλη της έσω-ομάδας αλληλέγγυα, και σε ανώτερο επίπεδο, σε σχέση με τους υπό σύγκριση «άλλους».

Στην Κύπρο εντοπίζεται πληθώρα στερεοτύπων που στηρίζονται στην τάση του αυτό-προσδιορισμού, του ετερο-προσδιορισμού και του εθνοκεντρισμού. Αν κοιτάξουμε διάφορες έρευνες γνώμης, που γίνονται κατά καιρούς, σε ο,τι αφορά στη λύση του Κυπριακού, η πλειοψηφία των Ελληνοκυπρίων δηλώνει ως προτιμητέα λύση το Ενιαίο Κράτος. Από την άλλη, η πολιτική ηγεσία και η πλειοψηφία των κομμάτων έχει αποδεχθεί τη διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία (ΔΔΟ) ως τη βάση επίλυσης του προβλήματος.

Έτσι, φτάνουμε στο οξύμωρο έως και παράλογο σχήμα οι οπαδοί να περιχαρακώνονται γύρω από τις σημαίες των κομμάτων, και των επιλογών τους, τη στιγμή που έχουν ως πρώτη προσωπική επιλογή κάτι άλλο. Επομένως, «πας μη διζωνικός, βάρβαρος». Το στερεότυπο που καλλιεργήθηκε είναι ότι οι «αντιδιζωνικοί» είναι και διχοτομικοί, πράγμα που δεν αποδεικνύεται σε καμία περίπτωση. Οι αυτο-αποκαλούμενοι «οπαδοί της λύσης», με κοινό παρονομαστή τη ΔΔΟ, δημιούργησαν μια ταυτότητα. Η ετερότητα έχει δαιμονοποιηθεί ταυτιζόμενη με τους «οπαδούς της διχοτόμησης». Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποδιοπομπαίου τράγου, σ’ αυτή την περίπτωση, αποτελούν οι οργανώσεις νεολαίας και οι φορείς που αντιτίθενται στη ΔΔΟ.

Πηγή: «Επιλύοντας το Κυπριακό πρόβλημα: Ελπίδες και Φόβοι, Πρόγραμμα: Κύπρος, 2015».

Ακόμη ένα παράδειγμα στερεοτύπου, εντός κυπριακής κοινωνίας, με φόντο το Κυπριακό, αποτελεί η «θέληση» των κατά τόπους πληθυσμών για επίλυση του προβλήματος. Λέγεται ότι οι κάτοικοι της Πάφου ευθύνονται για την απόρριψη του σχεδίου Ανάν και ότι στο μέλλον θα ενεργήσουν με τον ίδιο τρόπο, λόγω ιδιοτελών κινήτρων. Ανατρέχοντας στα αποτελέσματα του δημοψηφίσματος παρατηρείται ότι στην επαρχία Πάφου το 82% απέρριψε την συγκεκριμένη πρόταση  ενώ στη Λευκωσία απορρίφθηκε από το 74% των κατοίκων. Πώς θεμελιώνεται και πώς καταρρίπτεται το στερεότυπο; Όσοι επικαλούνται το πιο πάνω επιχείρημα σκόπιμα κρύβονται πίσω από το 82% για να αποδείξουν τον ισχυρισμό τους ο οποίος παγιώνεται και μετατρέπεται σε στερεότυπο. Ταυτόχρονα, πρέπει να επισημανθεί ότι αυτό το ποσοστό αντιστοιχεί σε μόνο 10 χιλιάδες ψήφους τη στιγμή που το 74% των Λευκωσιατών αντιστοιχεί σε 125 χιλιάδες ψήφους. Συνεπώς, η παράθεση των απόλυτων αριθμών καταρρίπτει το επιχείρημα.

Πηγή: «Επιλύοντας το Κυπριακό πρόβλημα: Ελπίδες και Φόβοι, Πρόγραμμα: Κύπρος, 2015».

Η διάκριση, η προκατάληψη, η μεροληψία και εν τέλει τα στερεότυπα μπορούν  να βασιστούν σε τοπικιστικά στοιχεία, πολιτικές διαφορές και ό,τι η διαφορετικότητα μπορεί να προσδώσει. Σε επίπεδο μέσων ενημέρωσης, τα στερεότυπα, μπορούν να αποτελέσουν τα εχέγγυα μιας  πολωμένης επικοινωνίας. Μέσω των αντιθετικών δίπολων που δημιουργεί είναι ικανή όχι μόνο να διατηρήσει τα στερεότυπα, αλλά, να τα επεκτείνει και να οδηγήσει τα πράγματα σε ιδιαίτερα ακραίες καταστάσεις, όπως ο ηθικός αποκλεισμός που δεν βλέπει τους άλλους ως άτομα αλλά ως αναλώσιμους.

* Οι εικόνες βρίσκονται σε έρευνα με τίτλο «Επιλύοντας το Κυπριακό πρόβλημα: Ελπίδες και Φόβοι, Πρόγραμμα: Κύπρος, 2015», με βασικούς συγγραφείς: Derya Sozen, Κατερίνα Παπαδοπούλου, Erol Kaymak.

Αποχαιρέτα την, την ενεργειακή στρατηγική που χάνεις

Του Κυριάκου Κολοβού

Πριν το δημοψήφισμα του 2004 υπήρχε η τάση του εκφοβισμού από όλες τις δυνάμεις που είχαν στηρίξει το προτεινόμενο σχέδιο. «Τελευταία ευκαιρία», «Μικρασιατική Καταστροφή», «Απομόνωση», «Ταϊβανοποίηση» κλπ. Το 2004 υπήρξε κομβικό σημείο διότι πέραν της απόρριψης του σχεδίου Ανάν, ως απάντηση σε όσους παίζουν με τα δικαιώματα των άλλων, επ’ ουδενί με τα δικά τους, επισημοποιήθηκε η ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ.

Ακούγεται και γράφεται το επιχείρημα, ιδιαίτερα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, πως γενεσιουργός αιτία των κακών που μας βρίσκουν, ακόμα και στο Κυπριακό, είναι η ΕΕ. Η ως άνω εκτίμηση μπορεί να χαρακτηριστεί εν πρώτοις ανιστόρητη. Κατά δεύτερον, δηλοί την ανυπαρξία στρατηγικής νόησης. Ο ισχυρισμός ότι από την ημέρα της ένταξής μας βρίσκουμε συνεχώς την Τουρκία μπροστά μας δεν δείχνει αδυναμία. Αντίθετα, φανερώνει σε πόσο πλεονεκτικότερη θέση έχει βρεθεί η δική μας πλευρά.

Το γεγονός ότι η Τουρκία ενοχλείται, προβάλλοντας προσκόμματα και παρακωλύοντας διαδικασίες, είναι δυσμενής εξέλιξη για την ίδια που βρίσκεται εκτός ΕΕ και προσπαθεί να εισέλθει. Η Κυπριακή Δημοκρατία είναι μία εκ των κριτών της ευρωπαϊκής της πορείας. Συνεπώς, από μόνη της η ένταξη στην ΕΕ αποτέλεσε στρατηγικά ορθή κίνηση. Όσοι την μέμφονται ας φανταστούν πόσο διαφορετικά θα ήταν τα πράγματα αν η Τουρκία ήταν πλήρες μέλος και η ΚΔ η αιτήτρια για εισδοχή.

Η Τουρκία, σε ό,τι αφορά στο Κυπριακό, μέχρι το 2002 πορεύτηκε με το δόγμα «Ετζεβίτ» πως όλα λύθηκαν επί του εδάφους με την εισβολή του 1974. Αυτό που έδρασε ουσιαστικά στην αλλαγή του δόγματος, όχι όμως στη γενικότερη στρατηγική της Τουρκίας που παραμένει ακόμα και σήμερα ο πλήρης έλεγχος του νησιού, ήταν η ευρωπαϊκή πορεία της Κύπρου. Λειτούργησε καταλυτικά στην επιτάχυνση διαδικασιών αλλά δεν έπαιξε τον ουσιαστικό ρόλο επί του περιεχομένου της προτεινόμενης λύσης. Κάποιος μπορεί να επικαλεστεί λάθη τακτικής από τη δική μας πλευρά που συνέβαλαν στην εμφάνιση της επιδιαιτησίας και των χρονοδιαγραμμάτων, καθώς και στην μεροληπτική στάση των ξένων που παρουσίασαν μία πρόταση που ικανοποιούσε πάγιες τουρκικές θέσεις καταστρατηγώντας κάθε έννοια δικαίου.

Από τότε παρήλθαν δέκα χρόνια στα οποία συνέβησαν αρκετά ενώ κάποια άλλα διαψεύστηκαν. Δεν επιτελέστηκε «Μικρασιατική Καταστροφή», δεν «ταϊβανοποιήθηκαν» τα κατεχόμενα και δεν αναγνωρίστηκε το ψευδοκράτος. Η Δημοκρατία οριοθέτησε μέρος της ΑΟΖ της καταλήγοντας σε συμφωνίες με τρία γειτονικά κράτη. Προχώρησε αδειοδοτώντας εταιρείες που ασχολούνται με την εκμετάλλευση υδρογονανθράκων οι οποίες, πέραν των επιβεβαιωτικών γεωτρήσεων, δρομολόγησαν διαδικασίες ανόρυξής τους. Η δεκαετία που διέρρευσε όχι μόνον δεν υποβάθμισε την Κύπρο γεωπολιτικά, αντιθέτως, την αναβάθμισε με αποτέλεσμα να επιχειρείται πάλι κινητικότητα στο Κυπριακό.

Το λάθος το οποίο επαναλαμβάνει η ε/κ πλευρά είναι η ανάληψη πρωτοβουλιών, σε κακό χρονικά σημείο, με τις ευλογίες των ξένων. Τον Δεκέμβρη του 2003, μετά τις προτροπές Γουέστον και τα πυρά Αναστασιάδη, ο Πρόεδρος Παπαδόπουλος απέστειλε επιστολή στον ΓΓ του ΟΗΕ, που επεξεργάστηκαν οι Κατσουρίδης και Αβ. Νεοφύτου, στην οποία τονιζόταν πως «αξίζουμε ακόμα μιας προσπάθειας» (Το μυστικό παζάρι, σελ. 109-112). Τα αποτελέσματα της Νέας Υόρκης, τον Φεβρουάριο του 2004, γνωστά: Επιδιαιτησία, ασφυκτικά χρονοδιαγράμματα και τετραμερής.

Το ερώτημα, λοιπόν, είναι γιατί συναινεί σήμερα η Τουρκία στην έκδοση κοινού ανακοινωθέντος όταν δήλωνε πως ό,τι είχε να δώσει το έδωσε το 2004; Ποιος είναι εκείνος ο καταλύτης που την ωθεί να ξανασυζητήσει; Το 2004 η Τουρκία προσπάθησε να αποτρέψει την ευρωπαϊκή πορεία της Κύπρου εξυπηρετώντας τους στρατηγικούς της στόχους μέσω μιας κακής λύσης. Το 2014 προσπαθεί να αποτρέψει την ενεργειακή στρατηγική της Κύπρου μέσω μιας κακής κοινής διακήρυξης. Επειδή, ενός κακού μύρια έπονται η απόπειρά θα είναι να φέρει στα μέτρα της την τελική μορφή της λύσης, εκτρέποντας τους αρχικούς σχεδιασμούς των αγωγών του ΦΑ προς το μέρος της. Η ε/κ πλευρά θα πληρώσει το τίμημα στην τράπεζα των διαπραγματεύσεων. Οδηγείται στον εκβιασμό της «τελευταίας ευκαιρίας», με δυσμενή την οικονομική της κατάσταση, αποχαιρετώντας την ενεργειακή της στρατηγική, χαρίζοντάς την ουσιαστικά στις επεκτατικές βλέψεις της Τουρκίας.

Το Κυπριακό και η επίκληση της «Αντικειμενικότητας»

Του Κυριάκου Κολοβού

Το Κυπριακό έχει «βαλτώσει» σύμφωνα με ορισμένους κύκλους που ζητούν λύση εξπρές.  Λύση εδώ και τώρα έστω κι αν αυτή δεν διασφαλίζει τα βασικά για την ελληνοκυπριακή πλευρά. Με τη δικαιολογία ότι 40 χρόνια είναι πολλά εμφανίζονται έτοιμοι να προσφέρουν ‘γη και ύδωρ’ στην Τουρκία προκειμένου η εξεύρεση μιας λύσης να καταστεί ευκολότερη.

Παίρνοντας ως δείγμα γραφής τη δυσκολία γύρω από την έκδοση κοινού ανακοινωθέντος, στο οποίο να εντάσσονται οι κοινές επιδιώξεις των δύο πλευρών, σε μια κοινή βάση επί της οποίας θα εδράζεται η λύση, γίνεται αντιληπτό ότι τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά. Η Τουρκία αποδεικνύει καθημερινά ότι δεν έχει τη διάθεση να συμβιβαστεί σε μια λύση αρχών. Επιδιώκει τη μεταμόρφωση της Κυπριακής Δημοκρατίας σε ένα υβρίδιο κρατικού μορφώματος.

Σ’ αυτό το παίγνιο άμοιρος ευθυνών δεν είναι ο ΟΗΕ και οι αντιπρόσωποί του. Τόσο ο ΓΓ όσο και ο Αυστραλός απεσταλμένος του αποδεικνύουν με την πάροδο του χρόνου τον ετεροβαρή τρόπο με τον οποίον λειτουργούν κατά τη λήψη των αποφάσεών τους. Συνεπώς, το ερώτημα που τίθεται είναι κατά πόσον η ε/κ πλευρά πρέπει να ζητά «αντικειμενικότητα» (όπως έπραξε ο Πρόεδρος Αναστασιάδης διά της επιστολής του στον ΟΗΕ) από διπλωμάτες που έχουν δείξει ότι ενεργούν με γνώμονα προσωπικά ελατήρια.

Κόφι Ανάν, Άλβαρο Ντε Σότο, Μπαν Κι Μουν, Αλεξάντερ Ντάουνερ και Αχμέτ Νταβούτογλου

Σταχυολογώντας του ορισμούς της «αντικειμενικότητας» προκύπτει πως: «Αντικειμενικότητα είναι η παρουσίαση γεγονότων απαλλαγμένων από προσωπικές απόψεις» ή σύμφωνα με τον MacKinnon « είναι μια στρατηγική ηγεμονίας που μεταχειρίζονται κάποια μέλη της κοινωνίας για να εξουσιάζουν τα υπόλοιπα». Ο McQuail αναγνωρίζει πως η αντικειμενική παρουσίαση προϋποθέτει παντελή έλλειψη προσωπικών, κοινωνικών και πολιτικών μεροληψιών. Ο Αθανάσιος Σαμαράς προχωρώντας ακόμα ένα βήμα θεωρεί πως η αντικειμενικότητα βρίσκεται στη βάση της αμεροληψίας η οποία απαιτεί ουδετερότητα.

Στο παρελθόν, ο ΟΗΕ είχε πολύ καλές παρεμβάσεις στο Κυπριακό πρόβλημα. Σημειώνοντας τη λέξη «καλές», σαφώς, εννοείται προς την κατεύθυνση διάσωσης ενός κράτους μέλους του ΟΗΕ που κινδύνευε, και κινδυνεύει, από ένα άλλο κράτος. Η αποστολή του ΟΗΕ είναι η διασφάλιση και η προάσπιση του διεθνούς δικαίους. Με ψηφίσματα και άλλες ενέργειες που μπορεί να είναι και τιμωρητικού χαρακτήρα προσπαθεί να επιβάλει την τάξη στην περίπτωση που κράτη παρεκτρέπονται απειλώντας την ειρήνη και την ασφάλεια στα διάφορα σημεία του πλανήτη. Με ψηφίσματα όπως τα 186/63, 365/74, 541/83, 550/84, 789/92, θωρακίστηκε η Κυπριακή Δημοκρατία, δεν αναγνωρίστηκαν τα επιχειρούμενα τετελεσμένα της Τουρκίας, καταδικάστηκε η αποσχιστική ενέργεια ίδρυσης του ψευδοκράτους και ζητήθηκε η επιστροφή της κλειστής περιοχής της Αμμοχώστου.

Στο διά ταύτα, όμως, την ώρα της κρίσης, τη μοναδική φορά που προτάθηκε πλήρης λύση του προβλήματος, ο ΟΗΕ, δια του τέως ΓΓ Κόφι. Ανάν, ενασκώντας επιδιαιτητικό ρόλο, παρουσίασε ένα σχέδιο με πολλές αμφισημίες, κενά και «εποικοδομητικές ασάφειες». Δηλαδή, λειτουργώντας μεροληπτικά παρέδωσε μια πρόταση λύσης που έθετε εν αμφιβόλω το νέο μόρφωμα ως προς την κρατική του υπόσταση, υπέβαλλε τη λειτουργία του υπό την αίρεση άλλων κρατών που θα συνέχιζαν να τηρούν εσαεί την επικυριαρχία τους δια των Συμφωνιών Εγγύησης.

Άρα, η επίκληση της «αντικειμενικότητας», υπ’ αυτές τις συνθήκες, από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, είναι δήλωση που μπορεί να εκληφθεί ως αδυναμία για προηγούμενες αποφάσεις. Άλλωστε, δια της «Σημαδεμένης Τράπουλας» οι Αιμιλιανίδης, Κοντός και Κέντας απέδειξαν πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας, μέσα από έγγραφα, αλληλογραφία και πρακτικά, τον σκοτεινό ρόλο του Αυστραλού διπλωμάτη κ. Ντάουνερ, και της ομάδας του, στο Κυπριακό. Πρόσφατες ενέργειες του κ. Ντάουνερ έδωσαν το δικαίωμα στον ΠτΔ να ζητήσει απομάκρυνση - αντικατάστασή του, πράγμα που δεν έγινε, αποδεικνύοντας ότι οι διακηρύξεις είναι έπεα πτερόεντα προς εσωτερική κατανάλωση. Η αναφορά σε «αντικειμενικότητα» (ουδετερότητα ή αμεροληψία) του ΟΗΕ δεν είναι ικανή να πείσει τα πλείστα κόμματα ούτε την κοινή γνώμη. Πόσω δε μάλλον τον διεθνή παράγοντα που θεωρεί δεδομένες τις «εκπτώσεις» του διεθνούς δικαίου στην περίπτωση της Κύπρου.

Το κλειδί της λύσης

Πλειστάκις έχει ακουστεί από τις πολιτικές δυνάμεις του τόπου ότι το κλειδί της λύσης του Κυπριακού βρίσκεται στην Άγκυρα. Η φράση από μόνη της μπορεί να κρύβει μια αλήθεια από τη στιγμή που στο δίπολο Τουρκίας-Κύπρου το πάνω χέρι έχει η Τουρκία. Ποια είναι όμως η δυναμική που αποκτά αυτή, στην πράξη, όταν Τουρκία και Κύπρος ενταχθούν σ’ ένα πολυδιάστατο σύστημα στο οποίο ενασκούνται πολλές δυνάμεις, δράσεις και αντιδράσεις, με αποτέλεσμα η επικράτηση της ισορροπίας να συνεπάγεται κόστος για όλα ανεξαιρέτως τα συμβαλλόμενα μέρη;
Όταν λέγεται ότι το κλειδί για την επίλυση ενός προβλήματος βρίσκεται στα χέρια του αντίπαλου, το πρώτο πράγμα που αποπνέει αυτή η παραδοχή είναι ηττοπάθεια. Η παθητικότητα με την οποία αντιμετωπίζει ο θεωρητικά αδύναμος κρίκος την κατάσταση τον οδηγούν στη διατύπωση όχι ενός απλού προβληματισμού, αλλά στην εκλιπάρηση. Φυσικό επακόλουθο αυτής της παθητικότητας είναι η μειονεκτική θέση στην οποία περιέρχεται ο αδύναμος στο τραπέζι της διαπραγμάτευσης. Χάνονται σημαντικά όπλα την ώρα της μάχης. Απεμπολείται το ατού του αιφνιδιασμού, χάνεται η προέλαση στις διαπραγματεύσεις και περιορίζεται σε προβλέψιμες θέσεις.
Η διαπραγμάτευση ξεκινά από το επίπεδο των συμβούλων και φτάνει στο επίπεδο των ηγετών. Όλες οι μάχες έχουν τη σημασία τους. Η προπαρασκευή της συμφωνίας της 8ης Ιουλίου 2006 προαπαιτούσε αντίσταση και κέρδος μικρών ή μεγάλων μαχών, από μέρους του μ. Τάσσου Παπαδόπουλου, μετά το αρνητικό κλίμα που κάποιοι δημιούργησαν για την Κυπριακή Δημοκρατία το 2004. Τον Φεβρουάριο του 2004 η ε/κ πολιτική ηγεσία, μηδενός κομματάρχη ή πολιτικού ταγού εξαιρουμένου, μετέβη στη Νέα Υόρκη με την εντύπωση ότι ο Ρ. Ντενκτάς θα ανέτρεπε τις συνομιλίες, προβάλλοντας τις γνωστές του θέσεις. Υπό το βάρος των πιέσεων της Άγκυρας αποδέχθηκε τη συνέχιση της διαδικασίας και την επιδιαιτησία. Η δική μας πλευρά κατελήφθη από πανικό διότι δεν προέβλεψε το σενάριο, αλλά, ούτε προετοιμάστηκε για ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Ομοίως, η τουρκική προπαγάνδα, χρησιμοποιώντας τα ΜΜΕ, όταν συγκαλείται σύσκεψη για το Κυπριακό, δια της φημολογίας, διαδίδει ότι κατέρχεται στην τράπεζα των διαπραγματεύσεων έχοντας εκπονήσει σχέδιο επίλυσης. Από το Μπούργκενστοκ, το 2004, διοχέτευε στον τύπο, ότι ο Ερντογάν θα κατέθετε χάρτη για το εδαφικό. Κάποια στιγμή αν η τουρκική πλευρά το κάνει πράξη η δικής μας πλευράς θα πιαστεί εξαπίνης αφού δεν θα έχει «σχέδιο Β» επί του συγκεκριμένου ώστε να λειτουργήσει αντισταθμιστικά.
Στο σημείο που βρισκόμαστε σήμερα το αντιμαχόμενο δίπολο επιβάλλεται να τοποθετείται από τους αναλυτές στο γενικότερο πλαίσιο των ισορροπιών που δημιουργεί η ιδιότητα του πλήρους μέλους της ΕΕ που έχει η Κύπρος, οι σχέσεις Τουρκίας –Αράβων, Τουρκίας-Ισραήλ, Κύπρου-Ισραήλ. Η ε/κ πλευρά πρέπει να αιφνιδιάσει προκειμένου να ληφθεί σοβαρά υπόψη. Μετά τα δώρα της νομιμοποίησης των πρώτων 50000 εποίκων, που θα υποδείξει η άλλη πλευρά, την εκ περιτροπής προεδρία και τις προτάσεις επί του «περιουσιακού» μόνο με την απόσυρση τους η διαδικασία θα έχει τη δυνατότητα μη εκφυλισμού. Η τουρκική πλευρά πρέπει να κατανοήσει ότι η λύση δεν είναι ο τόπος που δημιουργείται από το μέσο που χωρίζει τις δύο πλευρές, όταν η μία είναι ακλόνητη στη θέση της με την άλλη να είναι η συνεχώς κινούμενη.
Για να απωλέσει την ισχύ ο έχων το πάνω χέρι πρέπει αυτός που έχει το κάτω να μην εξασκεί δύναμη προς τα πάνω, ως αποτέλεσμα της αντίδρασης, αλλά, έντεχνα, να τον συμπαρασύρει προς τα κάτω. Οι διαπραγματευτές σύμφωνα με τον Χ. Νίκολσον χωρίζονται σε μαγαζάτορες και πολεμιστές. Οι μαγαζάτορες προσπαθούν να δημιουργήσουν κλίμα εμπιστοσύνης και να φτάσουν σε έναν, αμοιβαίως, ικανοποιητικό συμβιβασμό. Το πρόβλημα αρχίζει όταν θεωρούν ότι ο αντίπαλος τους είναι μαγαζάτορας και στο τέλος αποδειχθεί πολεμιστής.
Κυριάκος Σ. Κολοβός
http://www.typos.com.cy/nqcontent.cfm?a_id=154687